Astım ve Alerjik Nezle Nedir?

Prof. Dr. Ali Baki
Çocuk Hastalıkları ve Çocuk Solunum Yolu Kliniği
http://www.alibaki.com/

Astım Nedir?

Astım, alllerjik  veya allerjik olmayan nedenlerle oluşabilen öksürük, nefes darlığı, hışıltılı solunum gibi belirtilerle kendini gösteren bir solunum yolu hastalığıdır. Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi astımın nedeni her zaman allerjik olmayabilir.

Allerjik nezle Nedir?

Allerjik Nezle, haftanın çoğu günlerinde burun tıkanıklığı, akıntı, kaşıntı veya hapşırıkla kendini gösteren allerjik bir hastalıktır. Çoğunlukla bu hastalarda göz kaşıntısı, akıntısı, kızarıklık gibi belirtiler de vardır.

Astım ve Allerjik Nezle sık görülen bir hastalık mıdır?

Allerjik astım bölgemizde ve ülkemizde sıklıkla görülmektedir. Bölgemizde yaptığımız bir çalışmada bu oran 0-18 yaş gurubunda %5 dir. Yani uzun sokaktan geçen 100 çocuktan 5’i astımlı demektir. Astım genellikle allerjik nezle ile birliktedir. Allerjik nezle astımdan daha sık görülen bir hastalıktır.Bölgemizdeki sıklığı %8 civarındadır. Astım ve allerjik nezle toplam olarak değerlendirilirse sıklığı %10 civarındadır. Trabzon’un nüfusunun 250.000 olduğunu düşünürsek  bunların 25.000’inde astım veya allerjik nezle var demektir. Bir başka deyimle, Avni Aker stadını dolduracak kadar astım ve allerjik rinitli hasta vardır Trabzon’da. Özetle astım ve allerjik nezle sık görülen bir hastalıktır.

Astım ve Allerjik Rinitin nedenleri nelerdir?

Bölgemizde ve ülkemizde bu hastalıkların en sık nedeni ev tozu akarlarıdır. Bunlara ev tozu böcekleri de deniyor. Bu böcekler daha çok yünlü eşyaların içinde yaşayabiliyor ve insan deri döküntüler ile besleniyorlar. Bunlar genellikle yıl boyu allerji yaptıklarından hastaların her mevsimde şikayetleri olabiliyor. Bölgemiz nemli bir bölge olduğundan her evde bu böcekler çok sayıda bulunabilmektedir.

Bunun dışında allerjik Nezle ve astımın en sık nedenlerinden biri Çayır ve ağaç polenleridir. Bu hastalar ilk baharda ve yazın hasta olurlar, kış mevsiminde şikâyetleri hemen, hemen  yoktur. Ayrıca kedi köpek tüyü ve mantarlarda bu hastalıklara neden olabilir.

Küçük çocuklarda süt allerjisine bağlı egzema, burun ve akciğer şikâyetleri astımın ilk belirtisi olabilir.

Astım ve Alerjik Rhinit Genetik Bir Hastalık mı dır?

Gentik konusunda yapılan çalışmalar bu hastalıkların genetik yönünün olduğunu ortaya koymaktadır. Eğer bir çocuğun annesinde veya babasında ya da her ikisinde astım varsa çocuklarda ortaya çıkma şansı %60 kadar yüksektir.

Astımın Görülmesinde çevre faktörleri önemlimidir?

Son derece önemlidir. Örnek olarak Karadeniz bölgesinde nem oranı yüksek olduğundan hastaların çoğunda ev tozu akarcıkları hastalığa neden olurken 1500 metrenin üzerinde kuru iklimde bu böcekler yaşayamadığından bu bölgelerde veya şehirlerde astım daha az görülen bir hastalıktır. Bu konuda en tipik örnek Trabzon ve Erzurum’dur. Erzurum’da Ev tozu akarcıklarına karşı alerji nadir görülürken Trabzon’da alerjinin en sık nedenidir. Ayrıca kötü ev şartları sigara dumanı ile temas evde boydan boya halılar, çocukların devamlı evde kalması gibi faktörler de astımın ortaya çıkışını artıran diğer faktörlerdir.

Belirtileri Nelerdir?

Yukarıda tanımda belirttiğim gibi hastalık  burun tıkanıklığı, akıntı, hapşırık ve kaşıntı gibi burun şikayetleri gibi allerjik nezle belirtilerinin yanında öksürük nefes darlığı ve hışıltılı solunum gibi şikayetlerle kendini belli eder. Her allerjik nezleli hastanın gelecekte astım olma ihtimali çok yüksektir. İki hastalığın birlikte olma oranı %80’dir. Hastaların zaman, zaman ortaya çıkan gece öksürükleri, nefes darlıkları  ve koşma, ağlama, gülme ile artan öksürükleri oldukça tipiktir. Hastalara hava yollarını genişleten ilaç verildiğinde hastanın çabuk  düzelmesi tanının konmasında oldukça yardımcıdır.

Hastalara tanı nasıl konur?

Hastaların klinik bilgileri, muayenesi, solunum fonksiyon testleri ve allerji testleri değerlendirildiğinde hastalara tanı koymak zor değildir. Ancak bütün dünyada olduğu gibi ülkemizdeki birçok hastanın tanı konmadan ve tedavisi yapılmadan hastalığı ile birlikte yaşadığı ve hatta hayatını kaybettiği bilinen bir gerçektir.

Bu hastalıkların tedavisi var mı dır?

Tedavide ilk basamak hastanın eğitimidir. Hastaların nelerden kaçınacağı, hangi ilacı ne zaman kullanacağı, ne kadar süre kullanacağı ve ilaçların uygulama şekilleri hastalara kesinlikle öğretilmelidir. Bu konuda hastanın eğitimi yetersiz ise tedavide başarılı olmak mümkün değildir.

Tedavide ikinci basamak allerjenlerden kaçınmadır. Evde halıların kaldırılması, evde nemi artırıcı  işlemlerden kaçınılması, yün yorgan, battaniye kullanılmaması, evin iyi havalandırılması ve evin en az haftada bir temizlenmesi ev tozu allerjenlerinden korunma yollarıdır. Polen mevsiminde pencerelerin kapalı tutulması polen allerjilerinden korunmada yardımcı olabilir.

Üçüncü tedavi şekli ilaç tedavisidir. İlaçlar nefes darlığını önleyici ve hastalığı tedavi edici ilaçlar olarak ikiye ayrılır. Bu ilaçlar, genellikle halk arasında fıs, fıs diye tanımlanan ilaçlardır. Bu ilaçlara başlamadan evvel hastaların hastalığının derecesini tesit etmek gereklidir. Hangi hastaya hangi ilacın ne kadar miktarda, ne kadar süre ve ne zaman verilmesi gerektiği hastalığın şiddetinin tayini ile mümkündür.

Allerjik Nezleli hastalarda uzun süre kullanılan burun spreyleri ve ağızdan verilen ilaçlarla hastaların şikâyetlerini gidermek mümkündür.

İlaçlar hastalığı önler mi?

İlaçlar yeterli miktarda ve uygun aralıklarla kullanıldığında hastaların şikâyetleri ortadan kalkar ve çocuk hasta olmayan bir çocuk gibi normal hayatını yaşar. İlaçların ne kadar kullanılması ve ne zaman kesilmesi gerektiğine doktor karar vermelidir.

İlaçların yan etkileri var mıdır ?

İlaç miktarı iyi ayarlandığında ilaçların önemli bir yan etkisi yoktur. Ancak hastaların yakın takibi gereklidir.

Aşı tedavisi faydalımıdır?

İyi seçilmiş vakalarda en az 3 yıllık aşı tedavisi hastaların bir  çoğunun şikâyetlerini düzeltir. İlaç kullanımını ortadan kaldırabilir. Bu tedavi özellikle  Almanya,  Fransa gibi Avrupa ülkelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Hastaların Spor yapmasını engelleyelim mi?

Kesinlikle hayır. Eğer hasta spor yaptığı zaman öksürüyor ve nefes darlığına giriyorsa tedavisi yetersiz demektir. Hata ilaçlarını düzenli ve yeterli aldığında spor dahil her faaliyeti yapabilir, normal yaşayabilir. Hastalığın aktif dönemlerinde ve enfeksiyon durumlarında spor yasaklanabilir. Bunun yanında profesyonel anlamda maraton gibi uzun mesafeli koşma, dalgıçlık gibi sporlar  astımlı hastalar tarafından seçilmesi tavsiye edilmez. Bunun dışındaki  her türlü sporu astımlı hastalar yapabilir. Amatör ve okul sporları serbesttir.

Sonuç olarak astım ve allerjik nezle iyi takip ve tedavi edildiğinde normal yaşamı etkilemeyen bir hastalıktır. Sevgilerimle

Yorum Yaz