Çocukta Konuşma Gecikmesi

Derleyen:
Uzm. Dkt. Özlem Öge Daşdöğen
MÜTFV Tıp Merkezi Dil Konuşma Terapisi Bölümü

http://www.academichospital.com.tr

İyi bir dil ve konuşma becerisi, sosyal çevre içinde büyük önem taşır. Bu becerinin yapılandırılması için en kritik dönem okul öncesidir ve aileler çocuğun dil ve konuşma ediniminde en önemli rolü oynarlar. Çocuğunuzla kurduğunuz her bağlantı onun genişleyen dünyasına yeni şeyler katacaktır. Çabalarınız çocuğun günlük deneyimlerini arttırmak yönünde olmalıdır.

Günlük ev yaşantınız, çocuğun dil ve konuşma becerilerinin gelişmesini ve ilerlemesini sağlayacak sayısız imkanı ona sağlamalıdır.  Çok pahalı oyuncak veya materyaller almak zorunda değilsiniz zaten eviniz veya çevreniz bu açıdan oldukça zengindir.

Günümüz toplumunda, her iki ebeveynde çalışmak durumunda olabildiği için evde daha kısa süre geçirebilir. Bu nedenle birçok çocuk gün içinde büyükanne, yaşça büyük kardeş ya da bakıcılarıyla vakit geçirmektedir. Burada önemli olan çocuğun yetiştirilmesinde ortak dilin oluşturulması ve dayanışmadır.

Birlikte geçirilen vaktin miktarı değil kalitesi önemlidir. Amaç, zamanı işlevsel biçimde değerlendirmektir. Örneğin, çocuğunuzla parkta bir bankta oturuyorsanız, etrafınızdaki nesneleri sayabilirsiniz. Önünüzden geçen kırmızı arabaları sayabilirsiniz, insanların giysilerinden bahsedebilirsiniz, sokaktan gelen seslere dikkatini çekebilirsiniz. Beraber bir mağazaya gittiğinizde, gördüğünüz ve sesini duyduğunuz bir şey hakkında konuşabilirsiniz ve sonrasında bu deneyimini diğer aile bireylerine aktarmasında yardımcı olabilirsiniz.

Birlikte yapılabilecek pek çok aktivite geliştirebilirsiniz. Bahsedilen örnekler geneldir ve bir rehber olarak kullanılabilir. Bu örnekleri çocuğunuzun yaş ve performans düzeyine göre adapte edebilirsiniz. Bütün bu aktiviteleri her gün yapmanız da gerekmez. Yalnızca günlük yaşantınızın içine uygun etkinlikleri zaman ve ortam elverdikçe katmanız önem taşır.

Çocukla çalışırken basit birkaç kuralı aklınızda tutmalısınız. Çalışma, her zaman ‘basitten karmaşığa’ ve ‘somuttan soyuta’ doğru gitmelidir. Eğer çocuk az sayıda başarı sağlarsa, etkinlikten zevk almaz ve hayal kırıklığı yaşar. Etkinliği basitleştirmek veya çocuğun daha aşina olduğu şeylerle çalışmak başarısını ve motivasyonunu arttıracaktır. Etkinliğin ders gibi yapılmaması da önemlidir. Aktivite eğlenceli olmalıdır ve eğlenceli bir oyun gibi sunulmalıdır.

Dil çok karmaşık bir süreçtir ve konuşma da bu sürecin yalnızca bir parçasıdır. Konuşma ancak dilin diğer alanları ile birlikte dokunursa gelişir. Bu nedenle ses ve harekete dayalı konuşma çıktısını alabilmek için işitme, görme, tat alma ve dokunma duyularının da devreye sokulduğu bir girdinin sağlanması önemlidir.

Dil ve konuşmada gecikmenin tanılanması niçin önemlidir?

  • Erken çocuklukta bilişsel, sosyal, duygusal, çevresel ve etkileşimsel sorunlarla baş edilebilmesi,
  • Dil gecikmesinde erken müdahaleyle daha verimli sonuçlar elde edildiği için önemlidir.

Çocukta Dil Becerilerini Geliştirmek İçin Ailelere Tavsiyeler 

  • Çocuğa bakan kişinin konuşmasını çeşitlendirin (yüksek perdede, abartılmış bir tonlamayla, söyleyeceğinizi basit biçimde genişleterek ve kısa cümlelerle) ve genişletin.
  • Her gün yaşadığınız olayları somut ve açık bir biçimde çocuğunuza anlatın.
  • Çocuğun her söylediğini olumlu biçimde pekiştirin.
  • Çocuğun dinleme becerilerini geliştirmesi için fırsatlar tanıyın (örn. Yüksek sesle kitap okuyun, hikayeler anlatın).
  • Çok sayıda soru sorun.
  • Her şeyi açıklayın, tanımlayın.
  • Sözcüklerinize mimik ve jestlerinizi de ekleyin.
  • Çocuğun konuşurken yaptığı yanlışları görmezden gelin.
  • Onun dil düzeyinden biraz daha ileri düzeyde arkadaşlar edinmesini sağlayın.
  • Birlikte daha fazla vakit geçirin ve geçirdiğiniz vakit eğlenceli olsun.
  • Konuşmadığı için onu cezalandırmayın.
  • Daha fazla göz teması kurmaya çalışın.

Yorum Yaz