Depresyondaki Bir Kişide Görülecek Değişiklikler

Yrd. Doç. Dr. Adnan Çoban
http://www.adnancoban.com.tr/

 

DEPRESYONDA AZALAN İŞLEVLER
İşlevsel Yavaşlık (Psikomotor retardasyon)
Kimi depresyonlu kişi o kadar isteksizdir ki parmağını oynatmak bile ağır bir yük gibi gelir. Bu hastalar ağızlarını açıp bir kelime söylemeye dahi üşenirler. Bu tür depresyon vakalarında hasta durgun ve hareketsizdir, çok az konuşur. Dikkat, bellek ve konsantrasyon kusuru da buna eklendiğinde size geç cevap veren, konuşmayı sürdürmekte zorluk çeken, hem hareketleri hem zihni yavaşlamış, külçe gibi yığılmış bir insanla karşılaşırsınız. Bazı depresyonlu kişilerde ise tam tersine hızlanmış gibi bir görünüm söz konusu olur. Hızlanmış depresyonlularda huzursuzluk ön plandadır. Son derece gergin görünür; dudaklarını yer, saçlarını çekiştirirler. Elleri devamlı hareket halinde, bacakları kıpır kıpırdır. Bazen yerinde duramaz ve sürekli gezinirler. Bütün bunlar birleştiğinde, depresyon hastasının yaşlan­mış göründüğünü söyleyebiliriz. Depresyonda kişiler sanki on yaş yirmi yaş yaşlanmış gibidirler. Tedavi edildiklerinde ise inanılmaz genç ve güzel bir görüntüye kavuşurlar.

Aslında depresyon beynin ruhsal ve zihinsel performansının düşmesiyle karakterizedir. Beynin hemen hemen bütün fonksiyonlarında bir yavaşlık ve düşme söz konusudur.
Bu duygularda olunca hüzün, keder, mutsuzluk
Düşüncelerde olunca umutsuzluk ve karamsarlık  içeren düşünceler oluşur
Mimik sayısı ve göz teması azalır, konuşma, yürüme ve hareketleri yavaşlar
Düşünce hızı, duygulanım yavaşlar. Muhakeme gücü azalır, karar vermede zorlanma yaşanır
Zihinsel performans düşer: Unutkanlık, dikkat ve konsantrasyon zayıflar
Problem çözme, planlama, programlama, organize olma yetileri zayıflar
Karar verme mekanizması yavaşlar
Çevreye ve hayata ilgi azalır
Motivasyon hızı düşer
Bir işe başlama isteği azalır

DEPRESYON, UNUTKANLIK VE DEMANS (BUNAMA)
Depresyonda Demans (Bunama) Riski Artar
Depresyonda beyin hücrelerinin performansları serotonin gibi hormonların eksikliğinden dolayı düşüyor. Bu düşmeden bellek hücreleri de nasibini alıyor. Hipokampus adını verdiğimiz beyin bölgesi bellek kayıtlarının saklandığı bölge. Bu bölgenin erimesi geri dönüşümsüz bir unutkanlık tablosuna sebep oluyor. Alzheimer tipi demansta en çok etkilenen bölge bu hipokampus bölgesidir. Yapılan beyin görüntüleme araştırmalarında depresyonlu bireylerde geçici olarak hipokampus bölgesinin volümünün azaldığı tespit edilmiştir. Bu bireyler depresyon tedavisine alındıktan 6 ay sonra yapılan ölçümlerde bu bölgenin hacminin yine eski haline geldiği gösterilmiştir. Bu bilgiler bizi depresyonun tedavi edilmediği taktirde kalıcı bir unutkanlığa hatta demansa zemin hazırlayacağı konusunda uyarıyor.
50’li yaşlardan sonra depresyona giren bireylerde, tedavi olunmadığı taktirde Alzheimer Demans riski %33 artmaktadır.
Depresyonlu bireylerde unutkanlık ön plandaysa ve şiddetliyse mutlaka nöro-psikolojik testlerle seviyesi belirlenmeli ve gerekirse tedaviye belleği güçlendiren ilaçlar eklenmelidir.

DEPRESYON VE DİKKAT
Dikkat zihnin anahtarı niteliğinde bir fonksiyondur. Dikkat zayıflayınca beynin zihinsel performansı düşüyor. Dikkati zayıflayan bireylerde planlama, programlama, anlama, kavrama, organize olma, problem çözme, belleğe kaydetme gibi yönetsel işlevlerde düşüklük söz konusu oluyor. Ayrıca zihinsel performans düşüklüğüne ek olarak motivasyon, istek, ilgi ve bir işe başlama enerjisi gibi ruhsal işlevlerde de zayıflama oluyor. Yani hem dikkatte azalma ruhsal sorunlara zemin hazırlıyor hem de ruhsal rahatsızlıklar dikkat performansını düşürüyor. Yani dikkatle beynin ruhsal ve zihinsel işlevleri arasında birebir bir ilişki vardır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Örtülü Stres Kanser Hücrelerini Uyandırıyor

Depresyon Dikkati Zayıflatır
Depresyonda birçok beyin alanlarında olduğu gibi dikkatle ilgili alanlarda da performans düşüklüğü söz konusu olur. Bunda en büyük etken serotonin ve norepinefrin gibi hormonların seviyelerindeki düşüklüktür. Depresyonda özellikle beynin ön bölgelerin işlevselliğinde bir azalma gözlenir. Bu azalmanın sonrasında gelişen dikkat zayıflığı iki sebeple olur:

  • Dikkatle ilgili hücrelerin işlevi azalır: Bunun sonrasında direk olarak dikkat zayıflığı oluşur.
  • Dikkatin ruhsal komponentini oluşturan ilgi, istek, motivasyon gibi işlevler zayıflar: Bu da dolaylı olarak (sekonder) dikkat zayıflığına sebep olur.

 Dikkat Zayıflığı Unutkanlığa Neden Olur
Depresyonda kişilerin planlama, programlama, problem çözme, anlama, kavrama, organize olma konularındaki zayıflamanın en büyük sebebi ilgi, istek ve motivasyonun zayıflamasının yanında dikkat performansının düşmesidir. Aynı şekilde depresyonda görülen unutkanlığın da altında hem hafıza hücrelerinin performans düşüklüğü hem de dikkatin zayıf olması yatar. Bilginin kaydedilmesinde ilk şart bilgi kaynağına yönelme, konsantre olma ve bilgiyi ilk etapta tutabilmektir. Bilginin ilk dakikalarda tutulabilmesi, bilgiye konsantre olabilmek ve odaklanabilmekle mümkündür. Eğer bir yoğunlaşma ve dikkati odaklama sorunu söz konusuysa hafıza işlevi de zayıflayacağından unutkanlık baş gösterecektir. O yüzden unutkanlığı olan depresyonlu bireylerde dikkati ölçen testlerin yapılması tedavinin gidişatı açısından önem arz etmektedir. Klinik uygulamalarımızda depresyonlu bireylerde dikkat eksikliği ve buna bağlı unutkanlıklarda depresyon tedavisine dikkati destekleyen uygulamaların eklenmesi tedaviye büyük katkı sağlamaktadır.
Dikkat ve Unutkanlık Testleri Kimlere Uygulanmalı?

  • Dikkat problemi yaşayanlar
  • Bütün hafif veya orta derece unutkanlıklar
  • İşlerini organize etmede zorlananlar
  • Zamanı kullanamayanlar
  • Akademik performans düşüklüğü yaşayan öğrenciler
  • Ders çalıştığı halde sınavlarda başarılı olamayan öğrenciler
  • Dikkat ve konsantrasyon sorunu yaşayan depresyon, panik, takıntı hastaları
  • Planlama ve programlamada zorlananlar
  • Okuduğunu ve dinlediğini anlamada zorlananlar
  • Çok yoğun çalışan iş adamları
  • Pilotlar ve uçuş görevlileri
  • Uçuş kulesinde ve hava trafiğinde çalışanlar
  • 50 yaş üstü bireyler
  • Motivasyon ve ilgi sorunu yaşayanlar
  • Bir işe başlamayı bir türlü başaramayanlar
  • İşinde sebat edemeyenler
  • Bir yerde duramayanlar, hemen sıkılanlar
  • Aşırı hareketli kişiler
  • Sık sık sakarlık yapanlar, kaza ve yaralanma geçirenler
  • Eşyalarını sağda solda unutanlar
  • Yapacakları işi unutup aksatanlar
  • Dalgınlar
  • Ocakta sık sık yemek unutan kadınlar
  • Neyi alacaktım sorusunu çokça soranlar
  • Muhakemede zorluk yaşayanlar
  • Neden sonuç ilişkisini kuramayan çocuklar
  • Hayatlarında hep yanlış kararlar alan bireyler
  • Şizofreni hastaları

Yorum Yaz