İdrar Yolu Taşları Nasıl Oluşuyor? Nasıl Belirti Veriyor?

Doç. Dr. Fatih Yanaral, irar yolu taşlarının sıklığı yaş, cinsiyet ve coğrafi bölgeye göre değişiklik gösterebildiğini belirtilerek, ”Ülkemiz “taş kuşağı” olarak adlandırılan bölgede bulunmaktadır. Türkiye’de insanların hayatları boyunca taş hastalığı geçirme ihtimali ortalama %15’tir. Yani yaklaşık her 8 kişiden biri hayatının bir döneminde idrar yolu taşı ile ilgili rahatsızlıklarla karşılaşmaktadır.” dedi.

Erkeklerde risk daha fazla

En sık 30’lu ve 60’lı yaşlarda görülen idrar yolu taşları, erkeklerde kadınlara göre 2-3 kat daha fazla saptanır. Bununla beraber güncel çalışmalarda kadınlarda taş hastalığının önceki yıllara göre görülme sıklığı artmış ve erkeklere yaklaşmış olarak bulunmuştur.

İdrar yolu taşları nasıl oluşur?

Vücudumuzda dolaşan kan ve içindeki zararlı maddeler süzgeç görevi gören böbreklerde su ile beraber süzülür. Süzgeçten geçen maddelerin (tuzlar, kimyasal maddeler) bir kısmı vücuda geri emilir, bir kısmı da kristaller olarak atılır. İşte bu süzülen kristallerin belirli bir eşik yoğunluk değerini aşması veya atılamaması durumunda kristaller çöker. Bu sürecin devamı halinde kristaller birleşerek idrar yolu taşlarını oluşturur.

İdrar yolu taşı tedaviden sonra tekrarlar mı?

İdrar yolu taşına doğru ve etkili tedavi uygulanmaz ve hasta taş oluşmasını engelleyecek hayat değişiklikleri yapmazsa tekrarlayabilir. Özellikle yüksek riskli taş hastalarının (ailesinde taş olanlar, sistin taşı vb.) bu konuya ekstra özen göstermesi gerekmektedir.

İdrar yolu taşlarının erken tespit edilmesi ve tedavi edilmesi son derece önemlidir. Bu durumun tedavi edilmemesi halinde, idrar yollarında tıkanma ve şiddetli ağrı oluşabilir. Tedavi sürecinin erken yapılması taşın büyümesini önleyeceğinden bu belirtileri gösteren kişilerin zaman geçirmeden doktora başvurması büyük önem taşımaktadır.

İdrar yolu taşlarının belirtileri nelerdir?

İdrar yolu taşları genellikle şu bulgularla kendini gösterir:

– Kaburgaların altında, yan ve arkada şiddetli ağrı

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Gece Uyurken Tuvalete Kalkma İhtiyacı Normal Mi?

– Alt karın ve kasığa yayılan ağrı

– Dalgalar halinde gelen ve yoğunluğu artan/azalan ağrı

– İdrar yaparken ağrı

– Pembe, kırmızı veya kahverengi idrar

– Bulanık veya kötü kokulu idrar

– Mide bulantısı ve kusma

– Sık idrara çıkma

– Enfeksiyon varsa ateş ve titreme

– İdrar miktarının azalması

İdrar yolu taşı oluşum riskleri nelerdir?

İdrar yolu taşlarının oluşumunda birkaç faktör riskinizi artırabilir. Bunların başında yetersiz sıvı alımı, yüksek hayvansal proteinleri, düşük lif içeren gıdalar ile beslenme, hareketsizlik, obezite, gut hastalığı, fazla miktarda tuz tüketimi, ailesinde taş öyküsü bulunan kişiler gelmektedir.

İdrar yolu taşları, idrarınızdaki sıvıdan daha fazla kristal oluşturan madde (örneğin, kalsiyum, oksalat ve ürik asit gibi) içerdiğinde oluşur. Aynı zamanda, idrarınız kristallerin birbirine yapışmasını engelleyen maddelerden yoksun olabilir. Bu da idrar yolu taşlarının oluşumu için ideal bir ortam oluşturur.

İdrar yolu taşı oluşumunu engellemek için neler yapabiliriz?

Tüm taş hastalarının uyması gereken birtakım koruyucu önlemler vardır. Bu koruyucu tedbirlerin ana noktasını diyet alışkanlıklarının düzenlenmesi ve yaşam tarzı değişiklikleri oluşturmaktadır.

Bol su içmek en etkili önleyici tedavidir

Sıvı alımı günde 2-2,5 litre olmalı, gün içine yayılmış sıvı tüketimi sağlanmalıdır.

Fiziksel aktiviteleri rutin haline getirin

Aşırı kilolu kişilerde diyabet, yüksek tansiyonun gibi idrar yolu taşlarının da daha sık görüldüğü tespit edilmiştir. Yeterli fiziksel aktivite ile kilo veren kişilerde %25 daha az idrar yolu taşı görüldüğü tespit edilmiştir. Aşırı sıvı kaybından kaçınılması, sebze ağırlıklı ve lifli gıdalardan zengin beslenme, tuz kısıtlaması (günde 4-5 gram), hayvansal proteinlerin kısıtlanması, aşırı vitamin (özellikle aşırı C vitamini) takviyesinden kaçınılması, oksalat atılımı fazla olan hastalarda oksalattan fakir diyet taş oluşumunu engellemek için dikkat edilmesi gereken durumlardır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Şişkinliğin Gizli Sebebi: SIBO

İdrar yolu taşlarının tedavisi

İdrar yolu taşlarının tedavisi taşın bulunduğu bölge, büyüklüğü ve tipine göre farklılık gösterir. 4 mm’den daha küçük taşların çoğu idrar yolu ile kendi kendine vücuttan atılabilirler. Bu taşlar için bol su önerisi ve ilaç tedavisi genellikle yeterlidir.

İdrar yollarından geçemeyecek büyüklükteki taşlar için ise aktif tedavi yöntemleri değerlendirilmelidir. Kabaca 10 mm’den büyük taşların düşme ihtimali düşüktür ve tespit edildiklerinde tedaviye başlanması gerekir.

Taş tedavileri arasında; ses dalgaları ile vücut dışından taşın kırılması (ESWL), lazer ile taşın idrar yolundan girilerek kırılması (URS, flexible URS) ve bel bölgesinden böbrek içine girilerek taşın kırılması (perkütan nefrolitotomi, PNL) seçenekleri vardır. Taşın büyüklüğü, yerleşimi, taşın yapısı, hastanın yaşı ve ek hastalıkları tedaviye karar vermede değerlendirilen önemli bileşenlerdir.

İdrar yolu taşı ertelenmemesi gereken bir durumdur. Geçen zamanda böbreklerde hasar bırakma ihtimali artacağından taştan şüphelenilen durumlarda ertelemeden kontrole gidilmeli ve zaman kaybetmeden gerekli tedavi başlanmalıdır. Zamanında başlanan tedavi sonrası taşının tamamıyla tedavi edilebilen bir durum olduğu unutulmamalıdır.

Yorum Yaz